Süleyman İrvan
Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde verdiğim
Yerel Gazetecilik dersimde yerel medyanın sorunlarına da değiniyor ve
alternatif çözüm arayışlardan söz ediyorum.
Bu yazıda, yerel medyada çalışan gazetecilerin otoritelerin sözcüsü konumundaki demeç gazeteciliği anlayışından vazgeçerek halka odaklı gazeteciliğe yönelmesinin gerekli olduğunu bir örnek üzerinden anlatmayaçalışacağım.
Yerel medya halktan kopuk yayıncılık anlayışıyla hareket etmesinin kökeninde belki de Osmanlı döneminde başlatılan vilayet gazeteciliği anlayışı var. Basın tarihinden de bildiğimiz gibi, Osmanlı yönetimi 1864 yılında eyalet sisteminden vilayet sistemine geçme kararı alınca, her vilayete birer matbaa kurulmuş, ayrıca her vilayette bir vilayet gazetesi çıkarılması da kararlaştırılmış. Türkiye’de yerel gazeteciliğin temellerini oluşturan bu gazeteler “devlet gazeteciliği” anlayışıyla yayın yapmışlar. Adından da anlaşılacağı gibi, gazeteler halkın değil devletin sesi olmuşlar, yöneticilerin açıklamalarına dayalı, yukarıdan aşağıya gazetecilik anlayışıyla hareket etmişler.
Bugün de yerel medya büyük ölçüde bu şekilde bir habercilik yapmaya devam ediyor. Yerel gazetelere bakarsanız, valiliklerin, belediyelerin açıklamalarına dayalı bir demeç gazeteciliği anlayışının egemen olduğunu görürsünüz. Bu gazetelerde halk kendisini, kendi sorunlarını, kendi çözüm önerilerini görememektedir.
Halk odaklı gazetecilik gerekiyor
Yerel medyanın toplumdan hak ettiği desteği alabilmesi için demeç
gazeteciliği anlayışını terk ederek halk odaklı gazetecilik anlayışına yönelmesi
gerekiyor. Bunun ne anlama geldiğini de ekli görselde anlatmaya çalıştım.
Köylülere neden sormadınız?
Şimdi gelelim bu yazıyı yazma nedenime. Ben Bolu’nun
Çobankaya Köyü’nde dünyaya geldim. Çocukluğum o köyde geçti, ilkokulu o köyde
okudum. Köye yılda birkaç kez giderim. Yani o köyle ilgili her haber benim için
önemlidir.
Köyle ilgili ilk haber müjde şeklinde 14 Ekim 2025 tarihinde Bolu Nabız
gazetesinde yayımlandı. “BOLU’DA ÜÇ KÖYE TURİZM YATIRIMI GELİYOR!” başlığını
taşıyan habere göre, Bolu İl Genel Meclisi toplanmış ve Çobankaya dahil 3 köyde
turizm amaçlı imar planı değişikliği yapılması önerisi oy birliğiyle İmar
Komisyonu’na havale edilmiş. Havva Akça imzalı bu haberi diğer yerel haber
siteleri de alıntılamış.
13 Kasım 2025’te ikinci haber yayımlanmış. Yine Bolu Nabız ve yine Havva Akça imzalı. “BOLU’NUN O KÖYÜNE TURİZM TESİSİ KURULUYOR…” başlıklı haberde İmar Komisyonu’ndan gelen imar planı değişikliğinin İl Genel Meclisi toplantısında oy birliği ile kabul edildiği ve böylece Çobankaya Köyü’nde apart otel ve turizm tesisi yatırımlarının önünün açılmış olduğu ilan ediliyor. Bu haber de birçok haber sitesinde alıntılanmış. Yalnız muhabir arkadaş, bu köy neresiymiş, gideyim bir iki fotoğraf çekeyim dememiş, peki ne yapmış, muhtemelen Gölcük’e ait bir görseli haberine yerleştirivermiş. Fotoğrafı görünce imrenmedim değil doğrusu! Ama Çobankaya da çok güzel bir köydür. Yukarıda yer alan fotoğrafta da görüldüğü gibi.
17 Kasım 2025’te bu kez Bolu Olay isimli haber
sitesinde Sibel Akan Sağlam imzalı bir müjde haberi yayımlanmış. Haberin
başlığında “Bolu’da
gözler Çobankaya Köyü’ne çevrildi…” deniyor ama haberde kullanılan
görsellerin Çobankaya ile ilişkisi yok. Bolu Merkez’de Çobankaya Köyü’ne gitmek
sadece 20 dakika ama demek ki gerek görmemişler, gidip 2 kare fotoğraf çekelim,
köylülere de bu müjdeli haberi verelim dememişler!
Aradan birkaç ay geçiyor, bu arada imar planı değişikliği
askıya çıkıyor ve köylüler plan değişikliğine itiraz ediyor. Bu yöndeki ilk
haber 2 Şubat’ta Bolu Takip
isimli haber sitesinde yayımlandı. Habere göre, köy muhtarı köylülerden imza
toplayarak alınan karara itiraz etmişti. Haberde yok ama muhtarın ismi Orhan
Sait, isteyen muhabire telefonunu da iletebilirim.
Son haber 6 Şubat’ta Bolu Nabız’da yayımlandı. Yine aynı
muhabir, Havva Akça, imzalı haber, “KÖYLÜLERİN
İTİRAZI SONUÇ VERDİ: ÇOBANKAYA’DAKİ TURİZM PLANI İPTAL” başlığını
taşıyor. Haberde aktarılana göre, İl Genel Meclisi Başkanı Ekrem Çetinkaya, imar
değişikliğini iptal gerekçesini şöyle açıklamış: “Sonuç olarak biz itirazı
kabul ettik. Çobankaya turizm tesisi planıyla ilgili meclis kararını komisyon
kararıyla iptal ediyoruz. 80 köylünün imzası ve burada yazılan gerekçelerle iki
köyün hemen sınırında olması, köyün yerleşik alanının içinde olması bizi bu
kararı vermeye etkileyen faktörler oldu.”
Medya halkın sesi olmalıdır
Sonuç olarak, yerel medyada çalışan gazeteciler sadece yerel
otoritelerin sesi olmayı bırakıp halk odaklı gazeteciliğe yönelirlerse bu tür
sorunlar daha hızlı ve kolay çözülür. İl Genel Meclisleri de köylülere sormadan
köylerin gelecekleri hakkında karar üretmekten vazgeçerler. The Post filminde
de vurgulandığı gibi, BASIN YÖNETENLERE DEĞİL YÖNETİLENLERE HİZMET
ETMELİDİR.
