TÜRKİYE’DE EN AZ 250 GAZETECİLİK MESLEK ÖRGÜTÜ VAR

Süleyman İrvan

Gazetecilik meslek örgütleri, gazetecilik mesleğinin itibarının korunmasında, basın özgürlüğü mücadelesinde, gazetecilik etik ilkelerinin tanımlanmasında ve uygulanmasında, gazetecilerin haklarının güvence altına alınmasında önemli bir işleve sahiptir.

Tarihsel olarak bakıldığında, Türkiye’de ilk gazetecilik meslek örgütü Osmanlı döneminde kurulan Osmanlı Matbuat Cemiyeti’dir. Kaynaklara göre, bu cemiyet 1908 yılında İkinci Meşrutiyet’in ilanıyla birlikte görece özgür bir ortama kavuşan gazeteciler tarafından kurulmuştur. Osmanlı Matbuat Cemiyeti 1920 yılına kadar varlığını sürdürmüştür.

Kurtuluş Savaşı sürecinde ise Ankara’da 1922 yılında Türkiye Matbuat Cemiyeti kurulmuştur. Cemiyetin başkanlığına Yunus Nadi getirilmiş, savaş süresince önemli görevler üstlenen bu cemiyetin ömrü kısa sürmüştür.

Cumhuriyet döneminde gazetecilik meslek örgütleri

Cumhuriyet döneminde ilk gazetecilik meslek örgütleri 1946 yılında İstanbul’da kurulan Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC), Ankara’da kurulan Gazeteciler Cemiyeti (GC), İzmir’de kurulan İzmir Gazeteciler Cemiyeti (İGC), Trabzon’da kurulan Trabzon Gazeteciler Cemiyeti’dir.

1990'lı yıllardan itibaren Türkiye’nin bütün şehirlerinde yerel gazetecilik örgütleri kurulmuştur. Hatta bazı şehirlerde şaşırtıcı derecede çok sayıda gazetecilik meslek örgütü söz konusudur.

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde Yerel Gazetecilik dersi verirken öğrencilerime gazetecilik meslek örgütü başkanlarıyla röportajlar yaptırmıştım. Bu süreçte, gazetecilik meslek örgütleri hakkında bilgi bulmanın ne kadar zor olduğunu görmüştüm. Güzel bir kaynak olsun diye elimdeki bilgileri güncelleştirdim ve şehir şehir gazetecilik meslek örgütlerini bu yazıda toplamaya çalıştım. Elbette mutlaka hakkından bilgi bulamadığım gazetecilik örgütleri olacaktır. Onları da tespit ettikçe bu yazıya eklerim.

Benim tespit edebildiğim en az 250 gazetecilik meslek örgütü var. Bunların önemli bir kısmının tabela örgütü olduğunu düşünüyorum. Aynı şehirde 8-10 tane gazetecilik örgütü olmasının başka bir izahını yapamıyorum. Gelelim örgütler hakkında bulabildiğim bilgilere…  

Adana: 4 gazetecilik örgütü

Adana’da ikisi merkezde ikisi de Ceyhan ilçesinde olmak üzere dört gazetecilik örgütü var. En eski örgüt, 1975 yılında kurulan Çukurova Gazeteciler Cemiyeti’dir. Cemiyetin başkanlığını Cafer Esendemir yapmaktadır. Haber Üsküdar’da yayımladığımız röportajı şu bağlantıdan okuyabilirsiniz. Adana’da ayrıca 2012 yılında Çukurova İnternet Gazetecileri Derneği kuruldu. Bu derneğin başkanlığını Azmi Ertan yürütmektedir. Ceyhan ilçesinin ilk gazetecilik örgütü, 1997 yılında kurulan Ceyhan Gazeteciler Cemiyeti’dir. Cemiyetin başkanı Ceyhun Özer’dir. Osman Yavuz’un başkanlığını yaptığı Aktif Ceyhan Gazeteciler Derneği ise 2013 yılında kuruldu.

Adıyaman: 5 gazetecilik örgütü

Adıyaman, gazetecilik örgütleri bağlamında zengin şehirler arasında yer alıyor. Şehrin en eski gazetecilik örgütü, 1995 yılında kurulan Adıyaman Gazeteciler Cemiyeti’dir. Cemiyetin başkanlığını yürüten Zeki Dişkaya ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da bulabilirsiniz. 2003 yılında Adıyaman merkezli olarak kurulan bölgesel GAP Gazeteciler Birliği başkanlığını kuruluşundan itibaren Zeynel Abidin Kıymaz yürütmektedir. 2010 yılında Adıyaman Faal Gazeteciler Cemiyeti kuruldu. Bu cemiyetin başkanı İbrahim Aslan’dır. Adıyaman’da 2020 yılında başkanlığını Metin Harıkçı’nın yaptığı Adıyaman İnternet Yayıncıları ve Gazetecileri Derneği, 2021 yılında da başkanlığını Mehmet Cihan Akbilek’in yaptığı Adıyaman İnternet Gazetecileri Derneği kuruldu.

Afyonkarahisar: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Önder Artuk’un yaptığı Afyon Gazeteciler Cemiyeti 1984 yılında kuruldu. Cemiyet’in bir önceki başkanı Sezer Küçükkurt ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Afyon’da 2024 yılında Afyon Basın Cemiyeti adıyla bir örgüt daha kuruldu. Bu derneğin başkanlığını İsmail Akar yapmaktadır. İnternet taramalarında, Afyonkarahisar Gazeteciler Dayanışma Derneği adıyla bir dernek ismine daha rastlanmaktadır ancak bu dernekle ilgili 2017 yılı sonrasında bir paylaşıma rastlanılmamıştır. 

Ağrı: 3 gazetecilik örgütü

Ağrı’nın en eski gazetecilik meslek örgütü, Ağrı Gazeteciler Cemiyeti’dir. Başkanlığını Alaeddin Aslan’ın yaptığı bu cemiyet 2003 yılında kuruldu. Cemiyet başkanıyla yapılmış bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Ağrı’da 2016 yılında Ortadoğu Gazeteciler Cemiyeti  adıyla bir cemiyet daha kuruldu. Başkanlığını Nihat Aydın’ın yaptığı bu cemiyet bölgesel olma iddiasını taşımaktadır. Ancak bu yönde pek bir mesafe aldığı söylenemez. Son olarak 2021 yılında, başkanlığını Ahmet Genç’in yaptığı Ağrı Çalışan Gazeteciler Cemiyeti kuruldu.

Aksaray: Tam 10 gazetecilik örgütü

Aksaray’da neden bu kadar gazetecilik örgütü kurulduğunun mantıklı bir açıklamasını bulamadım. Çoğu meslek örgütü hakkında doğru düzgün bilgi de yok. 68 Aksaray Gazeteciler Cemiyeti 2004 yılında kuruldu. Cemiyetin başkanlığını yürüten Ali Südemen ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz.  Başkanlığını Mahmut Eskil’in yaptığı Aksaray Kapadokya Gazeteciler Cemiyeti 2007 yılında kuruldu. Başkanlığını Yaşar Sarıkaya’nın yaptığı Gazeteciler Birliği 2008 yılında kuruldu. Başkanlığını Celil Acar’ın yaptığı Aksaray Gazeteciler ve Yazarlar Cemiyeti 2012 yılında kuruldu. 2017 yılında, başkanlığını Yaşar Karatay’ın yaptığı Aksaray Gazeteciler Cemiyeti kuruldu. Yine 2017’de, başkanlığını Mustafa Avcı’nın yaptığı Aksaray İnternet Gazeteciler Derneği kuruldu. Başkanlığını Harun Atalay’ın yaptığı Aksaray İnternet Gazeteciler Cemiyeti de 2017 yılında kuruldu. Başkanlığını Ayşe Alp’in yaptığı Aksaray Yerel İnternet Gazetecileri Derneği’nin ne zaman kurulduğuna ilişkin bilgiye rastlamadım. 2019 yılında, başkanlığını Talat Belge’nin yaptığı Aksaray Radyocular ve Televizyoncular Derneği kuruldu. Son olarak 2022 yılında, başkanlığını Derya Özaba’nın yürüttüğü Yeni Medya Gazetecileri Derneği kuruldu.

Amasya: 1 gazetecilik örgütü

Amasya’da sadece 2017 yılında kurulan Amasya Gazeteciler Cemiyeti bulunmaktadır. Cemiyet Başkanı Cihan Okur ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz.

Ankara: 2 gazetecilik örgütü

Ankara’da 1946 yılında kurulan Gazeteciler Cemiyeti, Türkiye’nin ilk meslek örgütlerinden birisidir. Cemiyetin başkanlığını 1992 yılından bu yana tam 33 yıldır Nazmi Bilgin yapmaktadır. Nazmi Bilgin ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını Ömer Uzun’un yaptığı Ankara Gazeteciler ve Yazarlar Derneği 2017 yılında kuruldu.

Antalya: 2 gazetecilik örgütü

1984 yılında kurulan Antalya Gazeteciler Cemiyeti başkanlığını İdris Taş yürütmektedir. Başkan İdris Taş ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da okuyabilirsiniz. İbrahim Akkaya’nın başkanlığını yaptığı Antalya Basın Cemiyeti ise 2019 yılında kuruldu.

Ardahan: 2 gazetecilik örgütü

Ardahan’daki ilk gazetecilik örgütü, 2012 yılında kurulan ve başkanlığını Fakir Yılmaz’ın yaptığı Ardahan Gazeteciler Cemiyeti’dir. Cemiyet Başkanı Fakir Yılmaz ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da okuyabilirsiniz. Deniz Başlı’nın başkanlığını yaptığı Serhat Ardahan Gazeteciler Derneği ise 2013 yılında kuruldu.

Artvin: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Zeki Alkan’ın yaptığı Artvin Gazeteciler Cemiyeti 2003 yılında kuruldu. Artvin Faal Gazeteciler Derneği ise 2012 yılında kuruldu. Dernek başkanı Yaşar Kars ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da okuyabilirsiniz.

Aydın: 4 gazetecilik örgütü

Aydın’da merkezde 2, ilçelerde 2 olmak üzere 4 gazetecilik örgütü vardır. Başkanlığını Naci Eriş’in yaptığı Aydın Gazeteciler Cemiyeti 1990 yılında kuruldu. Cemiyetin bir önceki başkanı Ferdi Uzun ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını Esin Özhavutçu’nun yaptığı Aydın Büyükşehir Gazeteciler Cemiyeti ise 2016 yılında kuruldu.  Didim’de 2013 yılında kurulan Didim Gazeteciler Cemiyeti başkanlığını Umut Kaşan yapıyor. Nazilli’de 1993 yılında kurulan Nazilli Gazeteciler Cemiyeti başkanlığını ise Ümit Özmen yapıyor.

Balıkesir: 4 gazetecilik örgütü

Başkanlığını 2006’dan bu yana Ramazan Demir’in yaptığı Balıkesir Gazeteciler Cemiyeti 1961 yılında kuruldu. Ramazan Demir ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını Semra Aman Akyürek’in yaptığı Balıkesir Gazeteciler ve Yazarlar Cemiyeti’nin hangi yıl kurulduğuna ilişkin bilgiye rastlamadım. Sosyal medya paylaşımları dikkate alınırsa, 2019 yılında kurulmuş olabilir. Ramazan Demir, Balıkesir Gazeteciler Cemiyeti ile birlikte 2016’da kurulan Balıkesir İnternet Medyası Derneği’nin de başkanlığını yapıyor. Başkanlığını Bülent Haluk Türkbeyi’nin yaptığı Gazeteciler ve Dijital Yayıncılar Cemiyeti ise 2024 yılında kuruldu.

Bartın: 2 gazetecilik örgütü

2001 yılında kurulan Bartın Gazeteciler Derneği’nin başkanlığını Nihal Karaman yürütüyor. Levent Çınçın ise 2013’te kurulan Bartın Gazeteciler ve Yazarlar Derneği’nin başkanlığını yapıyor.

Batman: 7 gazetecilik örgütü

Gazetecilik meslek örgütü enflasyonu olan şehirlerden biri de Batman. Arif Aslan’ın başkanlığını yaptığı Batman Gazeteciler ve Yayıncılar Cemiyeti 1999 yılında kuruldu. Cemiyet başkanı ile yapılan bir röportaj bağlantıda yer alıyor. Son yıllarda pek bir faaliyetine rastlanmayan, başkanlığını Cibril Uyanık’ın yaptığı Batman Basın Konseyi 2002 yılında kuruldu. Başkanlığını Ercan Atay’ın yaptığı Batman Çalışan Gazeteciler Derneği 2013 yılında kuruldu. Başkanlığını Cibrail Uyanık’ın yaptığı Batman Basın Derneği 2015 yılında kuruldu. Başkanlığını Yüksel Çiftçi’nin yaptığı Batman Radyo TV ve İnternet Yayıncıları Derneği’nin kuruluş yılına ilişkin internette bilgi bulamadım. Salih Özcan’ın başkanlığını yaptığı Batman Medya Mensupları Derneği 2018 yılında kuruldu. Son olarak, başkanlığını Veysi Demir’in yaptığı Batman Bağımsız Gazeteciler Derneği ise 2023 yılında kuruldu.

Bayburt: 1 gazetecilik örgütü

Bayburt’ta sadece 1991 yılında kurulan Bayburt Gazeteciler Cemiyeti var. Cemiyetin başkanlığını Murat Okutmuş yapıyor.

Bilecik: 1 gazetecilik örgütü

Bilecik’te de sadece Bilecik İletişim ve Medya Derneği faal durumda. Derneğin başkanlığını Mehmet Ergün yapıyor. İnternette derneğin kuruluş yılına ait bilgi bulunmuyor.

Bingöl: 2 gazetecilik örgütü

Bingöl Gazeteciler Cemiyeti 2013 yılında kuruldu. Cemiyet Başkanı Mahmud Arda ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Bingöl Basın Konseyi 2025 yılında kuruldu. Başkanlığını Hakim Bayraktar yapıyor. Bingöl’de ayrıca, 2014 yılında kurulmuş görünen Bingöl Medya ve Gazeteciler Derneği adında bir dernek var ancak bu derneğin faal olmadığı anlaşılıyor.

Bitlis: 4 gazetecilik örgütü

Bitlis’in en eski gazetecilik örgütü, 2010 yılında kurulan Bitlis Gazeteciler Cemiyeti’dir. Uzun yıllar cemiyetin başkanlığını yapan Sinan Aygül’den bu görevi Hakan Okay devralmıştır. Cemiyet eski başkanı Sinan Aygül ile yapılmış bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını Mahir Okay’ın yaptığı Bitlis Basın ve Gazeteciler Derneği 2013 yılında kuruldu.  Başkanlığını Halis Olcay’ın yaptığı Bitlis Aktif Yerel Gazeteciler Derneği ise 2017 yılında kuruldu. Bitlis’in Tatvan ilçesindeki gazeteciler tarafından 2018 yılında kurulan Bitlis Basın Cemiyeti’nin başkanlığını Mustafa Yüzer yapıyor.

Bolu: 2 gazetecilik örgütü

Bolu’nun en eski gazetecilik örgütü olan Bolu Gazeteciler Cemiyeti 1988 yılında kuruldu. Cemiyetin başkanlığını Mert Minisker yapıyor. Bir önceki başkan Bülent Velioğlu ile yapılan röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını Mehmet Emin Gürbüz’ün yaptığı Bolu Gazeteci ve Yazarlar Derneği ise 2023 yılında kuruldu.

Burdur: 1 gazetecilik örgütü

Burdur’da sadece 1989 yılında kurulan Burdur Gazeteciler Cemiyeti görev yapmaktadır. Cemiyet Başkanı Kürşat Tuncel ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz.

Bursa: 5 gazetecilik örgütü

Bursa’nın en köklü gazetecilik örgütü olan Bursa Gazeteciler Cemiyeti 1947 yılında kuruldu. Cemiyet Başkanı Nuri Kolaylı ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını İbrahim Erdoğan’ın yaptığı Anadolu Spor Gazetecileri Derneği 1992 yılında Bursa’da kuruldu. Başkanlığını Mesut Demir’in yaptığı Bursa İnternet Gazetecileri Derneği 2011 yılında kuruldu. Mesut Demir, internet gazeteciliği derneklerini tek çatı altında toplamayı hedefleyen ve 2020 yılında kurulan Bursa merkezli İnternet Gazetecileri Federasyonu’nun da kurucu başkanlığını yapıyor. Son olarak, Bursa’nın Gemlik ilçesinde de başkanlığını Erkan Zambak’ın yaptığı Gemlik Gazeteciler Cemiyeti var. Bu cemiyet 2024 yılında kuruldu. 

Çanakkale: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Hafize Akıncı’nın yaptığı Çanakkale Gazeteciler Cemiyeti 2004 yılında kuruldu. Cemiyet Başkanı ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını Gökhan Kökçak’ın yaptığı Çanakkale İnternet ve Sosyal Medya Basın Mensupları Derneği ise 2024 yılında faaliyete başladı.

Çankırı: 1 gazetecilik örgütü

Çankırı’da sadece 2016 yılında kurulan Çankırı Çalışan Gazeteciler Derneği faaliyet gösteriyor. Derneğin başkanlığını Ali Kör yapıyor. Bir önceki başkan Murat Demir ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da yayımlamıştık.

Çorum: 3 gazetecilik örgütü

Çorum’un en köklü gazetecilik örgütü, 1986 yılında kurulan Çorum Gazeteciler Cemiyeti’dir. Cemiyetin başkanı, 2025 yılında Şevket Erzen’in yerine seçilen Bülent Özkaleli’dir. Başkanlığını Birkan Demirci’nin yaptığı Hitit Gazeteciler ve Yayıncılar Derneği 2010 yılında kuruldu. Üçüncü olarak, başkanlığını Erkan Karaca’nın yaptığı Çorum Basın Derneği ise 2023 yılında faaliyete başladı.

Denizli: 1 gazetecilik örgütü

1970 yılında kurulan Denizli Gazeteciler Cemiyeti’nin başkanlığını Osman Nuri Boyacı yapmaktadır.

Diyarbakır: 3 gazetecilik örgütü

1977 yılında kurulan Güneydoğu Gazeteciler Cemiyeti’nin başkanlığını Felat Bozarslan yapmaktadır. Cemiyetin bir önceki başkanı Mücahit Ceylan ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da yayımlamıştık. Başkanlığını Serdar Altan’ın yaptığı Dicle Fırat Gazeteciler Derneği 2020 yılında kuruldu. Başkanlığını Roza Metina’nın yaptığı Mezopotamya Kadın Gazeteciler Derneği ise ilk kadın gazeteciler derneği olarak 2023 yılında Diyarbakır’da kuruldu.

Düzce: 1 gazetecilik örgütü

2000 yılında kurulan Düzce Gazeteciler Cemiyeti’nin başkanlığını Hakan Çakır yapmaktadır. Düzce’de ayrıca, 2013 yılında kurulan Düzce Çalışan Gazeteciler Derneği adında bir dernek de vardır ancak bu derneğin faal olmadığı anlaşılmaktadır. Düzce Gazeteciler Cemiyeti’nin bir önceki başkanı Erol Tayhan ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz.

Edirne: 2 gazetecilik örgütü

Edirne Gazeteciler Derneği 1987 yılında kuruldu. Derneğin Başkanlığını Derya Sarılarlı yapıyor. Başkanlığını Orhan Doğan’ın yaptığı Trakya Gazeteciler Derneği ise 1990 yılında kuruldu. Başkan Orhan Doğan ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da yayımlamıştık.

Elazığ: 3 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Serkan Gürtürk’ün yaptığı Fırat Havzası Gazeteciler Cemiyeti 1988 yılında kuruldu. Başkanlığını Mustafa Doğan’ın yaptığı Elazığ Gazeteciler ve Yazarlar Cemiyeti ise 2000 yılında faaliyetlerine başladı. Başkanlığını M. Nafiz Koca'nın yaptığı Elazığ Basın ve Medya Cemiyeti 2013 yılında kuruldu.

Erzincan: 1 gazetecilik örgütü

Erzincan’da faaliyet gösteren tek gazetecilik örgütü, 2010 yılında kurulan ve başkanlığını Zeki Demirbaş’ın yaptığı Erzincan Gazeteciler Cemiyeti’dir. Cemiyetin önceki başkanı Oktay Kılınç ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz.

Erzurum: 3 gazetecilik örgütü

Erzurum’un en eski gazetecilik örgütü olan Doğu Anadolu Gazeteciler Cemiyeti 1979 yılında kuruldu. Cemiyetin başkanlığını Ayhan Türkez yapıyor. Eski başkan Feridun Fazıl Özsoy ile yapılan bir röportaj Haber Üsküdar’da yayımlanmıştı. Başkanlığını Gamze İspirli’nin yaptığı Erzurum Yeni Medya Derneği 2021 yılında faaliyete başladı. Başkanlığını Mehmet Musa Çakır’ın yaptığı Erzurum Gazeteciler Cemiyeti ise 2024 yılında kuruldu.

Eskişehir: 2 gazetecilik örgütü

Türkiye’nin en eski gazetecilik örgütlerinden olan Eskişehir Gazeteciler Cemiyeti 1952 yılında kuruldu. Cemiyetin başkanlığını yapan Yılmaz Karaca ile yapılan bir röportaj Haber Üsküdar’da yayımlanmıştı. Başkanlığını İbrahim Gültekin’in yaptığı Eskişehir İnternet Gazetecileri Cemiyeti ise 2020 yılında kuruldu.

Gaziantep: 6 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Meral Ay’ın yaptığı Gaziantep Gazeteciler Cemiyeti 1969 yılında kuruldu. Başkanlığını Ali Atalar’ın yaptığı Güney İlleri Gazeteciler Cemiyeti 1987 yılında kuruldu. Başkanlığını Fatih Demirtaş’ın yaptığı Gazeteciler ve Basın Emekçileri Derneği 2012 yılında faaliyete başladı. Başkanlığının Arif Kurt’un yaptığı Gaziantep Basın Cemiyeti 2015 yılında kuruldu. Ali Kurt ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da yayımlamıştık. Başkanlığını Ökkeş Sabah’ın yaptığı Gaziantep İnternet Medya Derneği 2020 yılında kuruldu. Son olarak, başkanlığını Yaşar Elma’nın yaptığı Dünya Bağımsız Gazeteciler Cemiyeti de 2021 yılında Gaziantep’te kuruldu.

Giresun: 1 gazetecilik örgütü

Giresun’da faaliyet gösteren tek gazetecilik örgütü, 1980 yılında kurulan Giresun Gazeteciler Derneği’dir.

Gümüşhane: 1 gazetecilik örgütü

Sezai Köprülü’nün başkanlığını yaptığı Gümüşhane Gazeteciler Cemiyeti 2009 yılında kuruldu.

Hakkari: 2 gazetecilik örgütü

Ali Yiğit’in başkanlığını yaptığı Hakkari Gazeteciler Cemiyeti 2021 yılında kuruldu. Hakan Taş’ın başkanlığını yaptığı Hakkari Gazeteciler Derneği ise 2024 yılında kuruldu.

Hatay: 11 gazetecilik örgütü

Hatay, gazetecilik örgüt sayısı açısından rekor kırmış durumda. Diyap Atar’ın başkanlığını yaptığı İskenderun Gazeteciler Cemiyeti 1963 yılında kuruldu. Ahmet Abdullahoğlu’nun başkanlığını yaptığı Antakya Gazeteciler Cemiyeti 1989 yılında kuruldu. Nihat Mazmanoğlu’nun başkanı olduğu Yeni Hatay Gazeteciler Cemiyeti 2010 yılında kuruldu. Arsuz ilçesinde faaliyet gösteren Arsuz Gazeteciler Cemiyeti 2014 yılında kuruldu. Cemiyetin başkanlığını Giray Dartar yapıyor. Mehmet Garip Siper’in başkanlığını yaptığı Hatay Basın ve Gazeteciler Cemiyeti 2017 yılında kuruldu. Tahmini olarak 2019 yılında Hatay Bağımsız Gazeteciler Cemiyeti kuruldu. Cemiyetin başkanlığını yapan Neşet Alkan, 6 Şubat 2023 depreminde yaşamını yitirdi. Başkanlığını Serkan Köybaşı’nın yaptığı Hatay Aktif Gazeteciler Cemiyeti 2020 yılında kuruldu. Dörtyol ilçesinde, başkanlığını Sedat İskenderoğlu’nun yaptığı Dörtyol Gazeteciler Cemiyeti 2020 yılında kuruldu. Başkanlığını Hikmet Otuzbir’in yaptığı Hatay Basın Cemiyeti 2023 yılında kuruldu. Başkanlığını Işık Şener’in yaptığı İskenderun Basın Cemiyeti 2024 yılında kuruldu. Son olarak, başkanlığını Veysel Cıncık’ın yaptığı Akdeniz İnternet Gazetecileri ve Yayıncıları Derneği de 2024 yılında kuruldu.

Iğdır: 3 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Aydın Deniz’in yaptığı Iğdır Gazeteciler ve İletişim Derneği’nin kuruluş yılına ilişkin bilgiye rastlamadım. Başkanlığını Nahide Ova’nın yaptığı Iğdır Gazeteciler ve Medya Çalışanları Derneği 2014 yılında kuruldu. Başkanlığını Ercan Tunç’un yaptığı Iğdır Çalışan Gazeteciler Cemiyeti 2021 yılında kuruldu.

Isparta: 1 gazetecilik örgütü

Isparta’da sadece, 1978 yılında kurulan Isparta Gazeteciler Cemiyeti faaliyet gösteriyor. Cemiyetin başkanlığını Mustafa Baş yapıyor.

İstanbul: 8 gazetecilik örgütü

Türkiye’nin ilk gazetecilik örgütlerinden biri olarak 1946 yılında kurulan Türkiye Gazeteciler Cemiyeti İstanbul merkezli olarak faaliyet gösteriyor. Cemiyetin başkanlığını Vahap Munyar yapıyor. Başkanlığını Hasan Hınıslı’nın yaptığı İstanbul Gazeteciler Derneği 2002 yılında kuruldu. Dernek önceki başkanı Mehmet Mert ile yapılan bir röportaj Haber Üsküdar’da yayımlanmıştı. Başkanlığını Ahmet Işıkdağ’ın yaptığı Anadolu Yazarlar ve Gazeteciler Derneği (AYGAD) 2010 yılında kuruldu. Başkanlığını Selim Akdoğan’ın Kartal Gazeteciler Derneği 2019 yılında kuruldu. Başkanlığını Mithat Sayar’ın yaptığı Gazeteciler ve Basın Mensupları Derneği 2021 yılında kuruldu. Başkanlığını Şaban Yaşar’ın yaptığı Eyüpsultan Gazeteciler Derneği 2024 yılında kuruldu. Başkanlığını Yavuz Yılmaz’ın yaptığı Yüzüncüyıl Gazeteciler Derneği 2024 yılında kuruldu. Başkanlığını Nergiz Süslü’nün yaptığı Birleşik Gazeteciler Derneği 2025 yılında kuruldu.

İzmir: 5 gazetecilik örgütü

İzmir’in en köklü gazetecilik örgütü, 1946 yılında kurulan İzmir Gazeteciler Cemiyeti’dir Cemiyetin başkanlığını yapan Dilek Gappi ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da yayımlamıştık. Başkanlığını Esat Erçetingöz’ün yaptığı İzmir merkezli Ege Magazin Gazetecileri Derneği 2005 yılında kuruldu. Başkanlığını Muzaffer Tezel’in yaptığı İzmir Yargı ve Güvenlik Muhabirleri Derneği 2011 yılında kuruldu. Başkanlığını Cemil Dirim’in yaptığı Sağlık, Eğitim, Yerel Yönetim, Politika Muhabirleri ve Danışmanları Derneği 2013 yılında kuruldu. Başkanlığını İnanç Karabulut’un yaptığı Seferihisar Gazeteciler Cemiyeti 2019 yılında kuruldu.

Kahramanmaraş: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Sermet Çuhadar’ın yaptığı Kahramanmaraş Gazeteciler Cemiyeti 2013 yılında kuruldu. Başkanlığını Aslan Deveboynu’nun yaptığı Kahramanmaraş Büyükşehir Gazeteciler Cemiyeti de 2013 yılında kuruldu.

Karabük: 4 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Metin Kaya’nın yaptığı Karabük Gazeteciler Cemiyeti 1990 yılında kuruldu. Başkanlığını İlhan Alpboğa’nın yaptığı Karabük İletişim Derneği 2010 yılında kuruldu. Başkanlığını Mehmet Çetinkaya’nın yaptığı Karabük Gazeteciler ve İletişim Derneği 2013 yılında faaliyete geçti. Başkanlığını Ergün Başkaya’nın yaptığı Karabük İnternet Gazetecileri ve Medya Derneği 2019 yılında kuruldu.

Karaman: 2 gazetecilik örgütü

Karaman’ın en eski gazetecilik örgütü olan Karaman Gazeteciler Cemiyeti 1970 yılında kuruldu. Bu cemiyet kapandıktan sonra yerine, Önder Demirkollu tarafından Karaman Yunus Emre Gazeteciler Cemiyeti kuruldu. Demirkollu’nun ardından başkanlığa Adem Kocatürk seçildi. Bu cemiyet daha sonra tekrar Karaman Gazeteciler Cemiyeti adını aldı. Başkanlığını Hüseyin Oğuz’un yaptığı Karamanoğlu Mehmetbey Gazeteciler Cemiyeti ise 2013 yılında faaliyete başladı.

Kars: 3 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Yargıç Harmankaya’nın yaptığı Kars Kuzeydoğu Gazeteciler Cemiyeti 1991 yılında kuruldu. Başkanlığını Ercüment Daşdelen’in yaptığı Kars Gazeteciler Cemiyeti 2022 yılında kuruldu. Cemiyet Başkanı Ercüment Daşdelen ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını Adnan Karakan’ın yaptığı Kars Gazeteciler Birliği’nin ne zaman kurulduğuna ilişkin bilgiye rastlayamadım.

Kastamonu: 2 gazetecilik örgütü

Kastamonu Gazeteciler Cemiyeti 1984 yılında kuruldu. Başkanlığını Erkan Yılmaz yapıyor. Başkanlığını İzzet Sarı’nın yaptığı Kastamonu Gazeteciler Derneği ise 2022 yılında kuruldu.

Kayseri: 1 gazetecilik örgütü

Kayseri’nin en eski gazetecilik örgütü olan Kayseri Gazeteciler Cemiyeti 1980 yılında kuruldu. Cemiyetin başkanlığını Metin Kösedağ yapıyor. 2021 yılında kurulan Kayseri Bağımsız Gazeteciler Cemiyeti ise aktif görünmüyor.

Kırıkkale: 3 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Ercihan Çakmak’ın yaptığı Kırıkkale Medya ve Gazeteciler Cemiyeti 2015 yılında kuruldu. Başkanlığını Ramazan Çetin’in yaptığı Kırıkkale Gazeteciler Cemiyeti’nin ne zaman kurulduğuna ilişkin bilgi yok.  Başkanlığını Cengiz Selci’nin yaptığı Kırıkkale Müstakil Gazeteciler Cemiyeti hakkında da ayrıntılı bilgi bulunmuyor.

Kırklareli: 1 gazetecilik örgütü

Kırklareli Gazeteciler Cemiyeti 1992 yılında kuruldu. Cemiyet Başkanı Emrah Yıldırım ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da yayımlandı.

Kırşehir: 3 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Mehmet Emin Turpçu’nun yaptığı Kırşehir Gazeteciler Cemiyeti 1995 yılında kuruldu. Başkanlığını Sait Yanık’ın yaptığı Kırşehir Gazeteciler Radyocular ve Televizyoncular Cemiyeti 2012 yılında kuruldu. Başkanlığını Murat Sürmeli’nin yaptığı Kırşehir Ahi Gazeteciler Derneği 2024 yılında kuruldu.

Kilis: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Abdullah Alpdağ’ın yaptığı Kilis Basın Cemiyeti 2017 yılında kuruldu. Başkanlığını İbrahim Güneş’in yaptığı Kilis Gazeteciler Derneği muhtemelen 2009 yılında kurulan Kilis Aktif Gazeteciler Derneği’nin devamı olarak faaliyet gösteriyor.

Kocaeli: 3 gazetecilik örgütü

Kocaeli’nin köklü gazetecilik örgütü olan Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti 1986 yılında kuruldu. Cemiyet Başkanı Cemal Kaplan ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını Bahar Kaymakçı Erdoğan’ın yaptığı Kocaeli Medya Mensupları Cemiyeti 2019 yılında kuruldu. Kocaeli’nin Gebze ilçesinde de Gebze Gazeteciler Cemiyeti var. Bu cemiyet 2019 yılında kuruldu.

Konya: 2 gazetecilik örgütü

Konya’nın tek gazetecilik örgütü, 1950 yılında kurulan Konya Gazeteciler Cemiyeti’dir. Cemiyet Başkanı Sefa Özdemir ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını Cemal Filiz'in Akşehir Gazeteciler Cemiyeti 2006 yılında kuruldu. 

Kütahya: 2 gazetecilik örgütü

Kütahya Gazeteciler Cemiyeti 1979 yılında kuruldu. Cemiyet Başkanı Erkan Sağlam ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da yayımlamıştık. Başkanlığını Cavit Kocaçay’ın yaptığı Kütahya Gazeteciler Birliği ise 2024 yılında kuruldu.

Malatya: 5 gazetecilik örgütü

Malatya, gazetecilik örgütü bol şehirler arasında yer alıyor. Başkanlığını Orhan Çekin’in yaptığı Malatya Gazeteciler Derneği 1962 yılında kuruldu. Başkanlığını Vahap Güner’in yaptığı Malatya Gazeteciler Cemiyeti ise 1989 yılında kuruldu. Vahap Güner ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını Türkan Demir Çelik’in yaptığı İnternet Haberciler Derneği Malatya’da 2009 yılında kuruldu. Başkanlığını Mehmet Aydın’ın yaptığı Malatya Gazeteciler ve Televizyoncular Cemiyeti 2014 yılında kuruldu. Son olarak, başkanlığını Selim Apohan’ın yaptığı Basın İnternet Medya Yayıncılar Derneği  2015 yılında kuruldu.

Manisa: 4 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Önder Aydın’ın yaptığı Manisa Gazeteciler Cemiyeti 1957 yılında kuruldu. Cemiyetin önceki başkanı Ali Filizkan ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da yayımlamıştık. Başkanlığını Hakan Özen’in yaptığı Demokrat Gazeteciler ve Yazarlar Derneği 2014 yılında kuruldu. Başkanlığını Alaattin Yakın’ın yaptığı Manisa Gazeteciler ve Yayıncılar Derneği 2019 yılında kuruldu. Başkanlığını Turgay Duyar’ın yaptığı Manisa Çalışan Gazeteciler Derneği de 2019 yılında kuruldu.

Mardin: 6 gazetecilik örgütü

Mardin Merkez’de 2, ilçelerde 4 gazetecilik örgütü bulunuyor. Başkanlığını Abdulkadir Üründü’nün yaptığı Mardin Gazeteci ve Yazarlar Cemiyeti 2008 yılında kuruldu. Başkanlığını Mehmet Çelik’in yaptığı Mardin Gazeteciler Cemiyeti 2013 yılında kuruldu. Başkanlığını Halit Solhan’ın yaptığı Kızıltepe Gazeteciler Cemiyeti 2014 yılında kuruldu. Kızıltepe’de kurulan ikinci meslek örgütü, Anadolu Gazeteciler Derneği adını taşıyor. 2021 yılında kurulan cemiyetin başkanlığını Cemil Aydoğan yapıyor. Midyat’ta da 2 meslek örgütü var. Başkanlığını Süleyman İş’in yaptığı Midyat Turabdin Gazeteci ve Yazarlar Derneği 2022 yılında kuruldu. Başkanlığını Tayfun Demir’in yaptığı Midyat Gazeteciler Cemiyeti Derneği ise 2024 yılında kuruldu.

Mersin: 3 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Rüstem Kaya Tepe’nin yaptığı Mersin Gazeteciler Cemiyeti 1975 yılında kuruldu. Başkanlığını Emre Geçim’in yaptığı Tarsus Gazeteciler Cemiyeti 1977 yılında kuruldu. Türkiye’nin ikinci kadın gazeteciler cemiyeti olan Mersin Kadın Gazeteciler Derneği 2024 yılında kuruldu.

Muğla: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Süleyman Akbulut’un başkanlığını yaptığı Muğla Gazeteciler Cemiyeti 1989 yılında kuruldu. Cemiyet Başkanı Süleyman Akbulut ile yapılan röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını Cem Kaytan’ın yaptığı Muğla Büyükşehir Gazeteciler Derneği 2014 yılında kuruldu.

Muş: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Emrullah Özbey’in yaptığı Muş Gazeteciler Cemiyeti 2010 yılında kuruldu. Başkanlığını Tuncay Çanga’nın yaptığı Muş Gazeteciler Birliği ise 2024 yılında kuruldu.

Nevşehir: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Bayram Ekici’nin yaptığı Nevşehir Gazeteciler Cemiyeti 1972 yılında kuruldu. Cemiyet Başkanı Bayram Ekici ile yapılan bir röportaj Haber Üsküdar’da yayımlandı. Başkanlığını Osman Koca’nın yaptığı Kapadokya Gazeteciler Cemiyeti ise 2010 yılında kuruldu. Başkan Osman Koca ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz.

Niğde: 3 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Alpaslan Düzgün’ün yaptığı Niğde Gazeteciler Cemiyeti 1989 yılında kuruldu. Başkan ile yapılan bir röportaj Haber Üsküdar’da yayımlandı. Başkanlığını Hayrettin Yenel’in yaptığı Niğde Gazeteciler Birliği 2009 yılında faaliyete başladı. Başkanlığını Şerife Türkeş’in yaptığı Niğde Gazeteciler ve Yazarlar Cemiyeti 2016 yılında kuruldu.

Ordu: 8 gazetecilik örgütü

Ordu’da görev yapan gazetecilik meslek örgütleriyle ilgili en doğru bilgiler, Ordu Valiliği tarafından yayımlanan Basın Meslek Kuruluşları başlıklı dosyada yer alıyor. Başkanlığını Recep Aydın’ın yaptığı Ordu Gazeteciler Cemiyeti 1978 yılında kuruldu. Başkan Recep Aydın’la yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da yayımlamıştık. Başkanlığını Birol Yılmaz’ın yaptığı Ordu Radyo Televizyon Gazetecileri Derneği 1999 yılında kuruldu. Başkanlığını İbrahim Coşkun’un yaptığı Ünye Gazeteciler Derneği 2001 yılında kuruldu. Başkanlığını Erdoğan Erişen’in yaptığı Ordu 19 Eylül Gazeteciler Cemiyeti 2012 yılında kuruldu. Başkanlığını Erkan Güngör’ün yaptığı Ordu İnternet Gazetecileri Derneği 2013 yılında kuruldu. Başkanlığını Ali Öztürk’ün yaptığı Canik Ünye Gazeteciler Derneği 2014 yılında kuruldu. Başkanlığını Hakan Korkmaz’ın yaptığı Ünye Radyo Yayıncıları ve İletişim Derneği 2015 yılında kuruldu. Son olarak, başkanlığını Cihan Çakır’ın yaptığı Karadeniz Radyo Televizyon Gazeteciler Derneği ise 2020 yılında faaliyete geçti.

Osmaniye: 4 gazetecilik örgütü

Başkanlığını İsrafil Avcı’nın yaptığı Osmaniye Gazeteciler Cemiyeti 1990 yılında kuruldu. Başkanlığını Ali Cihangir’in yaptığı Osmaniye Cebelibereket Gazeteciler Cemiyeti 2004 yılında kuruldu. Başkanlığını Hasan Bölük’ün yaptığı Osmaniye Önder Gazeteciler Cemiyeti 2006 yılında kuruldu. Başkanlığını Muzaffer Yüksel Kaya’mım yaptığı Kadirli Gazeteciler Cemiyeti 2013 yılında kuruldu.

Rize: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Faik Bakoğlu’nun yaptığı Rize Gazeteciler Derneği 1990 yılında kuruldu. Başkanlığını Mustafa Bayrak’ın yaptığı Rize Aktif Gazeteciler Derneği’nin ise hangi tarihte kurulduğuna ilişkin bilgi bulamadım.

Sakarya: 5 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Sezai Matur’un yaptığı Sakarya Gazeteciler Cemiyeti 1954 yılında kuruldu. Başkan yapılmış bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını Remzi Adıyaman’ın yaptığı Sakarya Radyo Televizyon ve İnternet Yayıncıları Derneği 2002 yılında kuruldu. Başkanlığını Müjdat Çetin’in yaptığı Sakarya Gazeteciler Birliği 2014 yılında kuruldu. Başkanlığını Ersin İbil’in yaptığı Dijital Medya ve Habercilik Derneği 2019 yılında kuruldu. Başkanlığını Mustafa Gümüşel’in yaptığı Adapazarı Gazeteciler Derneği’nin kuruluş yılına ilişkin bilgi bulunmuyor.

Samsun: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Yusuf Ziya Çakır’ın yaptığı 19 Mayıs Gazeteciler Cemiyeti 1980 yılında kuruldu. Başkanlığını Mehmet Yazıcı’nın yaptığı Samsun Gazeteciler Cemiyeti ise 1996 yılında kuruldu. Başkan Mehmet Yazıcı ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da bulabilirsiniz.

Şanlıurfa: 8 gazetecilik örgütü

Şanlıurfa’da da örgüt bolluğu var. Başkanlığını Mehmet Canbeyli’nin yaptığı Şanlıurfa GAP Gazeteciler Cemiyeti 1997 yılında kuruldu. Başkanlığını Zeynel Abidin Kıymaz’ın yaptığı GAP Gazeteciler Birliği 2003 yılında kuruldu. Başkanlığını Tahir Gülebak’ın yaptığı Şanlıurfa Çalışan Gazeteciler Derneği’nin hangi tarihte kurulduğuna ilişkin bilgi bulunmuyor. Başkanlığını Veysel Polat’ın yaptığı Şanlıurfa Gazeteciler Birliği 2006 yılında kuruldu. Başkanlığını Kamil Güler’in yaptığı Şanlıurfa Gazeteciler Derneği 2010 yılında kuruldu. Başkanlığını Celal Çiftçi’nin yaptığı Şanlıurfa Gazeteciler ve Yazarlar Derneği 2014 yılında kuruldu. Başkanlığını Mehmet Pakır’ın yaptığı Medya Yazarlar Derneği’nin kuruluş tarihine ilişkin bilgi bulamadım. Başkanlığını Reşit Öncel’in yaptığı Göbeklitepe Gazeteciler ve Yazarlar Cemiyeti 2022 yılında kuruldu.

Siirt: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Atilla Durak’ın yaptığı Siirt Gazeteciler Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği 2008 yılında kuruldu. Başkanlığını Yusuf Eren’in yaptığı Siirt Genç Gazeteciler Derneği ise 2022 yılında kuruldu.

Sinop: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Hikmet Kurada’nın yaptığı Sinop Gazeteciler Cemiyeti 1981 yılında kuruldu. Başkanlığını Cengiz Demirel’in yaptığı Sinop 15 Eylül Gazeteciler Cemiyeti 2002 yılında yapıldı.

Sivas: 3 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Hakan Sezerer’in yaptığı Sivas Gazeteciler Cemiyeti 1993 yılında kuruldu. Başkanlığını Orhan Üngör’ün yaptığı Sivas Gazeteciler Derneği 2017 yılında kuruldu. Başkanlığını Muhittin Karahan’ın yaptığı Sivas 4 Eylül Gazeteciler Cemiyeti ise 2021 yılında kuruldu.

Şırnak: 1 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Halil Coşkun Azizoğlu’nun yaptığı Şırnak Gazeteciler Cemiyeti 2017 yılında kuruldu.

Tekirdağ: 1 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Necmi Işıksal’ın yaptığı Batı Trakya Gazeteciler Derneği 2016 yılında kuruldu.

Tokat: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Musa Özdemir’in yaptığı Tokat Gazeteciler Cemiyeti 2000 yılında kuruldu. Cemiyetin bir önceki başkanı Cemal İncesoyluer ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’da yayımlamıştık. Başkanlığını İhsan Uluözlü’nün yaptığı Tokat Gazeteciler Televizyoncular ve Radyocular Derneği 2016 yılında kuruldu.

Trabzon: 3 gazetecilik örgütü

Trabzon Gazeteciler Cemiyeti 1946 yılında kuruldu. Cemiyet Başkanı Ersen Küçük ile yapılan bir röportajı Haber Üsküdar’dan okuyabilirsiniz. Başkanlığını Kemal Bektaş'ın yaptığı Büyükliman Gazeteciler Cemiyeti Trabzon'un Vakfıkebir ilçesinde 2006 yılında kuruldu. Başkanlığını İbrahim Hakkı Emiroğlu'nun yaptığı Ortahisar Gazeteciler Cemiyeti 2019 yılında kuruldu.

Tunceli: 1 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Ferit Demir’in yaptığı Tunceli Gazeteciler Derneği 2008 yılında kuruldu.

Uşak: 4 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Abdurrahman Yavuz’un yaptığı Uşak Gazeteciler Cemiyeti 1987 yılında kuruldu. Başkanlığını Hüsnü Kazım Özler’in yaptığı Uşak Faal Gazeteciler Derneği 2004 yılında kuruldu. Başkanlığını Elif Şentürk’ün yaptığı Uşak Gazeteciler Derneği 2011 yılında kuruldu. Başkanlığını Mesut Keskin’in yaptığı Uşak Gazeteciler Cemiyeti ve Yayıncılar Derneği’nin kuruluş yılına ilişkin bilgiye ulaşamadım.

Van: 1 gazetecilik örgütü

Van’da, başkanlığını Mehmet Aşan’ın yaptığı Vangölü Gazeteciler Cemiyeti faaliyet gösteriyor. Cemiyet 1998 yılında kuruldu.

Yalova: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Bülent Güler’in yaptığı Yalova Gazeteciler Cemiyeti 2000 yılında kuruldu. Başkanlığını Erhan Erdoğan’ın yaptığı Yalova Basın Birliği ise 2020 yılında faaliyete başladı.

Yozgat: 1 gazetecilik örgütü

Yozgat’ta sadece Yozgat Gazeteciler Cemiyeti var. Başkanlığını Osman Hakan Kiracı’nın yaptığı cemiyet 1974 yılında kuruldu.

Zonguldak: 2 gazetecilik örgütü

Başkanlığını Derya Akbıyık’ın yaptığı Zonguldak Gazeteciler Cemiyeti 1949 yılında kuruldu. Başkanlığını Bahattin Arı’nın yaptığı Karaelmas Gazeteciler Derneği ise 2003 yılında kuruldu.

Ulusal düzeyde faaliyet gösteren gazetecilik örgütleri

Türkiye’de son yıllarda özellikle internet gazeteciliği alanında faaliyet göstermek amacıyla kurulan birçok gazetecilik örgütü var. Eminim ki benim tespit edebildiklerimden çok daha fazladır sayısı bu örgütlerin. Tespit edebildiklerimle ilgili bilgiler şöyle:

⇒ Başkanlığını Ünal Kılıçarslan’ın yaptığı Türkiye Spor Yazarları Derneği (TSYD) 1963 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Kemal Aktaş’ın yaptığı Parlamento Muhabirleri Derneği 1964 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını M. Bora Zor’un yaptığı Anadolu Basın Birliği 1975 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Z. Kıvanç El’in yaptığı Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD) 1978 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Rıza Özel’in yaptığı Türkiye Foto Muhabirleri Derneği 1984 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Mehmet Kaya’nın yaptığı Ekonomi Muhabirleri Derneği 1987 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Aytekin Polatel’in yaptığı Türkiye Haber Kameramanları Derneği 1990 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını İbrahim Erdoğan’ın yaptığı Anadolu Spor Gazetecileri Derneği 1992 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Duygu Güvenç’in yaptığı Diplomasi Muhabirleri Derneği 1993 yılında kuruldu. Derneğin Onursal Başkanı Yusuf Kanlı’dır.

⇒ Başkanlığını Nezir Karayün’ün yaptığı Türkiye Yerel Basın Birliği Derneği 2005 yılında kuruldu.  

⇒ Başkanlığını Ayhan Akyol’un yaptığı Anadolu Basın Yayın Birliği 2009 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Talat Atilla’nın yaptığı Tüm İnternet Medyası Derneği (TİMED) 2011 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Cesim Yener’in yaptığı Uluslararası İnternet Gazeteciliği ve Gazeteciler Derneği (UİGAD) 2018 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Okan Geçgel’in yaptığı Türkiye İnternet Gazeteciliği Derneği (TİGAD) 2019 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Mehmet Ali Dim'in yaptığı Küresel Gazeteciler Konseyi 2019 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Mehmet Ali Çelik’in yaptığı Tüm İnternet Gazeteciliği ve Gazeteciler Derneği (TİNGADER) 2020 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Ufuk Bulut’un yaptığı Bağımsız Medya ve Gazeteciler Derneği 2022 yılında kuruldu. Derneğin 10 şehirde temsilcisi olduğu görülüyor.

⇒ Başkanlığını Selçuk Taşdemir’in yaptığı Medya Akademisi Derneği (MAKDER) 2022 yılında kuruldu.

Sendikalar

Gazetecilik alanında faaliyet gösteren dört sendika var. Ancak gazetecilerin sadece yüzde 13'ü sendikalı olarak çalışıyor. 

⇒ Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) 1952 yılında kuruldu. 1975 üyesi var. Bağımsız sendika olarak faaliyetlerini sürdürüyor. 

⇒ Türk-İş'e bağlı Basın-İş Sendikası 1963 yılında kuruldu. Sendikanın 2400 üyesi bulunuyor.

⇒ Medya-İş Sendikası 2012 yılında Anadolu Ajansı çalışanları tarafından kuruldu. Sendika daha sonra Hak-İş Konfederasyonu'na katıldı. Sendikanın 7277 üyesi bulunuyor.

⇒ DİSK'e bağlı DİSK Basın-İş Sendikası 1967 yılında kuruldu. Sendikanın 1004 üyesi bulunuyor.

Federasyonlar

1997 yılında 25 gazeteciler cemiyeti bir araya gelerek Türkiye Gazeteciler Federasyonu’nu kurdu. Bu federasyonun başkanlığını Yılmaz Karaca yapmaktadır.

2013 ve 2014 yıllarında ise Türkiye’nin her coğrafi bölgesinde gazeteciler federasyonları kuruldu. Bu federasyonlar bölgesel gazetecilik meslek örgütlerini bir araya getirmeyi amaçlamıştı.

⇒ Başkanlığını Gaye Coşkun’un yaptığı Akdeniz Gazeteciler Federasyonu 2013 yılında kuruldu. Federasyona üye 10 cemiyet bulunuyor.

⇒ Başkanlığını Osman Hakan Kiracı’nın yaptığı İç Anadolu Gazeteciler Federasyonu 2013 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Feridun Fazıl Özsoy’un yaptığı Doğu Anadolu Gazeteciler Federasyonu 2013 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Mehmet Çelik’in yaptığı Güneydoğu Anadolu Gazeteciler Federasyonu 2013 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Erdoğan Erişen’in yaptığı Karadeniz Gazeteciler Federasyonu 2013 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Cem Kaytan’ın yaptığı Ege Gazeteciler Federasyonu 2014 yılında kuruldu.

⇒ Başkanlığını Ramazan Demir’in yaptığı Marmara Gazeteciler Federasyonu 2014 yılında kuruldu.

Bu bölgesel federasyonlar 2014 yılında kurulan Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu çatısı altında bir araya geldiler. Konfederasyonun başkanlığını Nuri Kolaylı yapmaktadır.

Başkanlığını Mesut Demir’in yaptığı İnternet Gazetecileri Federasyonu ise 2020 yılında kuruldu.

YANLIŞ BİLGİYLE DOĞRU MÜCADELE NASIL YAPILMALI?

Süleyman İrvan

İnternetin ve ardından sosyal medyanın hayatımıza girmesi birçok şey gibi haber tüketim alışkanlıklarımızı da değiştirdi. Eskiden basılı gazetelerde veya televizyonların ana haber bültenlerinde yer alan sınırlı sayıdaki haberle ülkede ve dünyada olan biteni anlamaya çalışırken şimdi günün neredeyse 24 saati haber bombardımanı altındayız.

Sosyal medya hesaplarımızda yakalayabildiğimiz haber başlıklarına bakıp geçiyor, ilgimizi çeken haberleri tıklıyoruz. Elbette gerçeğin giderek önemini yitirdiği bu post-truth (gerçek-ötesi) döneminde yalan/yanlış haberlerle de sıkça karşılaşıyoruz.

Doğru haberleri almak hepimizin hakkı, ancak neyin doğru neyin yanlış ya da yalan olduğunu bilebilmemiz hiç de kolay değil. Zaten çoğu insanın bilinçli bir medya okuryazarı dikkatiyle habere yaklaştığını söylemek de zor. Genelde, kendi görüşlerimizi pekiştiren haberleri doğru kabul ediyor, görüşlerimizle çelişen haberleri otomatik olarak yalan diye nitelendiriyoruz.

Bu yeni medya düzeninde bir ihtiyaç olarak ortaya çıkan doğrulama (teyit) platformları imkânları ölçüsünde yurttaşlar adına doğruluğu kuşkulu haberlerin peşine düşüyor, belirli ilkeler çerçevesinde yaptıkları değerlendirmeleri paylaşıyorlar. 

Daha önce Newslab Turkey sitesinde yayımlanmış olan yazının gözden geçirilmiş ve güncellenmiş hali olan bu yazıda, Türkiye’deki haber doğrulama platformları hakkında bilgi vermeye çalışacağım. Platformlara ilişkin elde ettiğim bilgilerin yanında elbette öznel değerlendirmelerimi de paylaşacağım.

Doğruluk Payı

Doğruluk Payı’nın web sayfasında, “Haziran 2014’ten bu yana içerik üretimini sürdüren, Türkiye’nin ilk kurumsal fact-checking (doğruluk kontrolü) platformu” olduğu belirtiliyor. Başlangıçta siyasetçilerin iddialarını açık kaynaklardan kontrol ederek değerlendirmeler yapan platform, Mayıs 2020 tarihinden itibaren sosyal medyada ve internette yayımlanan her türlü şüpheli bilginin doğruluk kontrolünü yapan bir platforma evrildi. Web sayfasında yapılan incelemeye göre, 1 Mayıs 2020’den 10 Haziran 2025 tarihine kadar 2917 haberin doğruluk kontrolü yapıldığı anlaşılıyor. Doğruluk Payı’nın kurucusu Baybars Örsek’tir. Platform 2017 yılında International Fact Checking Network (Uluslararası Doğruluk Kontrolü Ağı= IFCN) tarafından onaylandı. Günümüzde platformun yöneticiliğini Batuhan Ersun yapıyor.

Web sayfasında doğrulama işlemlerinin nasıl yapıldığı yanı metodoloji ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Malumatfuruş

Platformun web sayfasında 2015 yılında kurulduğu bilgisi yer alıyor. Kurucusu ya da kurucuları hakkında bilgi yok. Kendileriyle daha önce Twitter üzerinden temas kurduğumda başlangıçtan beri anonim kalmayı seçtiklerini ifade ettiler. Sayfalarında, 10 Haziran 2025 tarihine kadar analiz yapılmış 4 bin 215 değerlendirme bulunuyor.

Platform, kendisini şöyle tanımlıyor:

“Malumatfuruş’, köşe yazarı zabıtası ‘Muhtesip.com’ kültüründen esinlenen, 2015 yılında köşe yazarları odaklı faaliyete geçen bir ‘yanlışlama’ girişimidir. Köşe yazılarının yanı sıra gazete ve dergi gibi basılı yayınlar ile sosyal medya, haber siteleri ve internet forumları gibi dijital ortamlarda yer alan, açık kaynaklar vasıtasıyla somut şekilde yanlışlanabilecek (yaygınlık kazanan ya da kazanabileceği değerlendirilen) yanlış iddialar incelenmektedir. Tercih gereği sadece, yanlış olduğu açık kaynaklar vasıtasıyla somut şekilde tespit edilen iddiaları ele alan incelemeler yayımlanmaktadır. İncelenecek iddiaların belirlenmesinde yaygınlık, önemlilik, aciliyet kriterleri göz önünde bulundurulmakta olup, herhangi bir önyargı ya da tutum bu noktada belirleyici değildir. Yayımlanan yanlışlamalarda nasıl bir yöntem izlendiğine dair detaya ilgili sayfadan göz atabilirsiniz.”

Malumatfuruş, Uluslararası Doğruluk Kontrolü Ağı üyesi olmamakla birlikte, incelemelerinde bu ağın ilkelerini gözettiklerini ifade etmektedir.

Teyit

Sosyal medyada, internet haber mecralarında yayımlanan ve doğruluğu kuşku uyandıran içeriklerin doğruluğunu açık kaynaklara dayandırarak analiz eden bir doğrulama platformudur. Mehmet Atakan Foça tarafından 2016 yılında kuruldu. Teyit de Doğruluk Payı gibi 2017 yılında Uluslararası Doğruluk Kontrolü Ağı (IFCN) katılımcısı oldu. Teyit kurucusu Mehmet Atakan Foça, platformun kuruluşunun 6. yıldönümü için yazdığı yazıda, 1 Ekim 2016 – 13 Ekim 2022 tarihleri arasında 3 bin 239 analiz yayımladıklarını ve yanlış bilgi içeren 2 bin 610 haber tespit ettiklerini açıkladı.

Web sayfasında yer alan bilgiye göre, 10 Haziran 2025 tarihine kadar 5431 analiz yapıldığı anlaşılıyor. Teyit, değerlerini tarafsızlık, bağımsızlık ve şeffaflık olarak tanımlıyor.

Doğrula

Platformun web sayfasında 2017 yılında kurulduğu ve 2021 yılında Dijital Toplum Araştırmaları Derneği tarafından devralındığı bilgisi yer alıyor. Platformun yayın koordinatörü Yunus Çağlar. Bu platform da 2021 yılında Uluslararası Doğruluk Kontrolü Ağı tarafından onaylandı. Doğrula’nın web sayfasında şu bilgilere yer veriliyor:

“Dogrula.org, kamuoyunun faydası için dezenformasyon ve bilgi kirliliğiyle mücadele eden bağımsız bir girişimdir. Doğrula, kütük numarası 34-264-106 olan Dijital Toplum Araştırmaları Derneği'ne bağlı kâr amacı gütmeyen bir doğrulama kuruluşudur.

Dogrula.org editörleri, tarafsız ve şeffaf bir doğrulama metodunun etkili bir araç olduğunu bilerek, hatalı ve temelsiz doğrulamanın da medya ve bilirkişiler çerçevesinde güvensizlik ve kamuoyunda belirsizlik oluşturacağına inanarak hareket eder.

Birincil kaynakları dikkate alan Dogrula.org, yurttaşı ilgilendiren iddia seçim kriterlerimize uyan tüm iddiaları araştırıp, neticelendirebilir.

Bu bağlamda incelediği bilgilerin doğruluğunu araştırmak adına yeterli veriye ulaştığında, bunları dogrula.org’ un sonuç değerlendirme ölçütlerinden uyumlu olanla eşleştirir ve bunu okuyucusuna sunmak üzere metin haline getirir. Tüm bu süreçte dogrula.org ekibi, çalışma ve tarafsızlık prensiplerini gözeterek ilerler.”

Web sayfasında, platformun temel ilkelerine de yer veriliyor: tarafsızlık ve hakkaniyetli davranma ilkesine bağlılık; kaynakların şeffaflığı ilkesine bağlılık; finansal ve organizasyonel yapının şeffaflığı ilkesine bağlılık; yöntemin şeffaflığı ilkesine bağlılık; analizlerin açık ve güvenilir düzeltilmesi ilkesine bağlılık. Bu ilkeler aynı zamanda IFCN ilkeleridir. 

Platformun yöneticisi Yunus Çağlar, yayın koordinatörü Eyüp Camcı’dır.  Web sayfasında yer alan bilgilere göre, ilk analizin yayımlandığı 25 Şubat 2021 tarihinden 4 Haziran 2025 tarihine kadar toplam 1413 doğrulama analizi yayımlanmıştır.

Doğruluğu Ne?

Bu doğrulama platformu Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Selman Selim Akyüz tarafından 2019 yılında kuruldu. Platformun web sayfasında, “Yanlış bilgiyi sadece kullanıcılar değil gazeteciler, siyasetçiler hatta akademisyenler bile üretip yayabiliyor. Bu nedenle bu haberlerin doğruluğunu kontrol eden bağımsız doğrulama platformlarına ihtiyaç var. Sahte haberlerin ve yanlış bilginin yayılmasını engellemek adına doğrulama platformları önemli bir işlev görüyor. Türkiye’de doğrulama platformlarının sayısı oldukça az ancak medya okur yazarlığına bu platformların önemli bir katkısı var. Yalan haberlerin yoğun olarak üretilip yayıldığı Türkiye’nin Barış Pınarı Harekâtı döneminde, sorumluluk hisseden bir grup gönüllü olarak yola çıkan ‘Doğruluğu Ne?’ ekibi, sahte haber ve medya-siyaset ilişkisi alanlarında akademik çalışmalar yapan Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Selman Selim Akyüz ve fakültede habercilik alanında eğitim alan öğrencilerden oluşuyor. Platform olarak gerçeğin ortaya çıkarılmasına hizmet etmenin yanında, toplumda medya okur yazarlığı bilincinin arttırılması ve iletişim fakültesi öğrencilerinin doğrulama alanında eğitim almasına da destek olmayı amaçlamaktayız” deniliyor.

Platformun web sayfasındaki bilgilere göre, 2019 yılından 10 Haziran 2025 tarihine kadar toplam 326 analiz yapılmış; 288 içerik yanlış, 20 içerik doğru, 14 içerik kısmen doğru ve 4 içerik de belirsiz olarak değerlendirilmiş. Fazla aktif bir doğrulama platformu olduğu söylenemez.

Yanlış Doğru

Bu platformun Twitter hesabında Mayıs 2021’de faaliyete geçtiği bilgisi yer alıyor. Yine bu hesapta tanımlanmış görünen yanlisdogru.com web adresi açılmıyor. Twitter sayfasında yer verilen analizler incelendiğinde, iktidar lehine çalışan bir doğrulama platformu izlenimi yaratıyor. Örneğin;

*Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile MEB’in belediyelerin kreşlerini kapatmak istediği iddia edildi. Genelgeler kreşlerle ilgili değildir, belediyeler kreş açmaya devam edebiliyor. İddia yalandır (25 Kasım 2024).

*Ceyhan’dan İsrail’e petrol sevkiyatı yapıldığı iddia edildi. Bakü-Tiflis-Ceyhan Hattı; Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan arasındaki anlaşmalarla işletilmekte olup İsrail’e sevkiyat yapılmamıştır. BOTAŞ International’ın İsrail’e satış veya sevkiyatı yoktur (10 Kasım 2024).

*AK Parti Grup Başkanvekili Özlem Zengin’in (@AvOzlemZengin) Yunanistan’da 20-30 bin liraya satılan özel oyuncak serisi aldığı iddia edildi. Özlem Zengin iddiayı yalanladı. Alışverişi Türkiye’de yaptığına dair faturaları paylaştı. Alışverişin toplamı 2.861 TL.

Anadolu Ajansı Teyit Hattı

Anadolu Ajansı bünyesinde kurulan ve Haziran 2022’de test çalışmalarına başlayan Teyit Hattı’nın Twitter hesabından yaptığı ilk paylaşım 12 Eylül 2022 tarihini taşıyor. 13 Eylül 2022 tarihinde Anadolu Ajansı Genel Müdürü Serdar Karagöz şu paylaşımı yapıyor: “Anadolu Ajansı teyit editörlüğü kuruldu. Algının gerçeği örttüğü sosyal medyada dezenformasyonun ve manipülasyonun tehlikeli boyutlara ulaştığı günümüzde gerçekleri ortaya çıkarmak AA’nın en önemli vazifesi olacak.” 

Teyit Hattı editörü Ömer Faruk Görçin. Teyit Hattı web sayfasında şu açıklama yer alıyor:

“…Gazeteciliğin, temelde bir kamu görevi olduğu bilinciyle yayın yapan Anadolu Ajansı, yanıltıcı içerik ve bilgi kirliliğiyle mücadelede sorumluluk üstlenecek yeni birimini, Teyit Hattı’nı faaliyete geçiriyor…Mücadelemizde en çok Anadolu Ajansı’nın bir asrı deviren tecrübesine, dünyanın dört bir yanına yayılan geniş muhabir ağına ve sıkı sıkıya bağlı olduğumuz gazetecilik etiğine güveniyoruz.”

 Analizler incelendiğinde, Teyit Hattı’nın daha çok resmî açıklamaları temel aldığı görülüyor. Örneğin, 28 Nisan 2025 tarihli bir analizde, “Türk limanlarının Rum gemilerine açılması karşılığında iş insanlarına AB vizesi kolaylığı sağlanacak” iddiası ele alınıyor. İddiayla ilgili olarak, “AA Teyit Hattı yabancı basında gündeme gelen iddiayı araştırdı. Açık kaynaklarda yapılan incelemede, Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin iddiayı yalanladığı görüldü. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Öncü Keçeli sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Rum basınında yer alan iddiaların gerçek olmadığını belirtti. İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM) tarafından yapılan açıklamada da iddianın gerçeği yansıtmadığı ifade edildi” deniliyor. Ancak, KKTC’nin resmi haber ajansı olan TAK (Türk Ajansı Kıbrıs), aynı gün geçtiği bir haberde, “Rum Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letimbiotis, Türkiye’nin limanlarını Güney Kıbrıs gemilerine açması karşılığında Türk işadamlarına AB vizesi verilmesi önerisini AB’ye yaptıklarını doğruladı” deniliyor.

Doğrusu Ne?

Boğaziçi Küresel isimli, kendisini “kâr amacı gütmeyen, İstanbul merkezli bağımsız bir sivil toplum kuruluşu” şeklinde tanımlayan bir kuruluş tarafından 2017 yılında faaliyete geçirildi. Boğaziçi Küresel’in ismini 2016 yılında dönemin Başbakanı Ahmet Davutoğlu’na karşı yayımlanan ama kendilerinin reddettikleri Pelikan Bildirisi ile duymuştuk.

Boğaziçi Küresel’in web sayfasında Doğrusu Ne? platformu hakkında şu bilgiler veriliyor: “Kurumumuzun katkılarıyla hazırlanan ve hafta içi her gün 19:40’da TRT-1 ekranlarında yayınlanan ‘Doğrusu Ne?’, medyada çıkan haberleri ve genel kanıları ele alarak bu soruyu sizler için soruyor, araştırıyor ve cevaplıyor.” Yani bu doğrulama platformu analiz ettiği içerikleri TRT ekranlarında yayımlıyordu. Yayımlanan videolar aynı zamanda YouTube platformundaki TRT Doğrusu Ne? isimli kanalda da yayımlanıyor. Kanalda ilk paylaşım 19 Mart 2017 tarihinde yapılmış. YouTube kanalında 407 video bulunuyor. En son video paylaşımı 12 Şubat 2021 tarihinde yapılmış. Doğrusu Ne? isimli Twitter hesabında ise son paylaşım 8 Eylül 2021 tarihinde yapılmış görünüyor. 

Günün Yalanları

Boğaziçi Küresel’in web sayfasında bu doğrulama platformu için şu bilgiler veriliyor: “Boğaziçi Küresel İlişkiler Merkezi sosyal medyada faaliyet gösteren Günün Yalanları Twitter hesabı ile sosyal medyada yer alan yalan haberleri tashih etme ve doğru bilgiyi aktarma misyonunu başarıyla yerine getirmektedir.” 

Doğrulama platformunun Twitter adresinden geriye doğru yaptığım bir taramada ilk paylaşımların 22 Ekim 2015 tarihinde yapıldığını tespit ettim. Platformun bir web sayfası var görünüyor ancak güncel değil. X (Twitter) üzerinden sık paylaşım yapılıyor. Platform hesabında her ne kadar “Medyadaki haberlerin ve iddiaların doğruluğunu araştırıyoruz” deniliyorsa da iktidarın lehine olacak şekilde paylaşımlar yaptığı görülüyor. Örneğin,

9 Haziran 2025 tarihli paylaşımda, “Özgür Özel’in ‘Ferdi Zeyrek için Trabzon'dan ilaç getirttik’ iddiası yalan” deniliyor. Yalanlama da, “Sağlık Bakanı @drmemisoglu iddiaları yalanladı” şeklinde yapılmış.

Fact-Checking Türkiye 

Günün Yalanları platformunun kardeş projesi olarak tanıtılan bu doğrulama platformu İngilizce olarak hazırlanmış ve daha çok uluslararası medyada yayımlanmış Türkiye ile ilgili iddiaları irdeliyor. Web sayfasında, “Editörlerimiz Türkiye’nin iç ve dış siyaseti, ekonomisi ve Türkiye ile ilgili sosyal meselelerle ilgili haberleri incelemektedir. Kontrol edilecek haberleri seçerken güncel konulara odaklanmaya özen gösteriyor ve medyada yanlış ve yanıltıcı bilgilerin dolaşmasını önlemeyi amaçlıyoruz” deniliyor. Twitter hesabı üzerinden yapılan paylaşımları geriye doğru taradığımda ilk paylaşımların 6 Ocak 2016 tarihinde yapıldığını tespit ettim. X hesabında paylaşılan ve web sayfasında yayımlanan son analiz, 13 Eylü 2022 tarihli.

Doğrulama Servisi

Doğrulama Servisi isimli hesap Twitter üzerinden ilk paylaşımlarını 18 Ağustos 2022 tarihinde yaptı. Hesabın herhangi bir web sayfası yok. Kurucusu ve amaçları ve yöntemlerine ilişkin Twitter üzerinden sorduğum sorulara cevap alamadım. Ancak, Gazeteciler Cemiyeti’nin İfade ve Basın Özgürlüğü Eylül 2022 Raporu’nda Doğrulama Servisi’nin Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı bünyesinde oluşturulan Dezenformasyonla Mücadele Merkezi kapsamında açılan bir Twitter hesabı olduğu bilgisi yer alıyor. Cemiyetin raporunun girişinde şu ifadeler yer alıyor: “Meslek örgütlerinin ‘sansür yasası’ diye adlandırdıkları, AKP-MHP iktidarının ‘dezenformasyonla mücadele’ gerekçeli yasal düzenlemesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) yaz tatili sırasında bekletilirken, uygulamada yasaklar art arda hayata geçirildi. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Doğrulama Servisi adıyla açtığı Twitter hesabıyla, bazı haberleri hükümete bağlı resmi kurum ve kuruluş açıklamaları ile yalanlanmaya başlandı. Bu hesapla yalanlanan haberlerin genel olarak Sözcü, Birgün, Cumhuriyet, ANKA Haber Ajansı gibi muhalif çizgideki medya kuruluşlarına ait oluşu dikkati çekti. Hükümete yakın medya kuruluşlarının haberleri ise bu uygulamadan uzak tutuldu.”

Paltformun X hesabından yapılan son paylaşım 6 Nisan 2023 tarihli.

Dezenformasyonla Mücadele Merkezi

Aslında News Lab Turkey sitesinde 6 Kasım 2022 tarihinde yayımlanan yazımı güncelleme nedenim, Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM) Başkanı olan İdris Kardaş’ın ayrıldığı haberini görmem olmuştu.

İletişim Başkanlığı bünyesinde DMM’nin kurulduğunu, İletişim Başkanı Fahrettin Altun 5 Ağustos 2022 tarihinde şu sözlerle açıklamıştı: “Ülkemize karşı yürütülen sistematik dezenformasyon kampanyalarına karşı İletişim Başkanlığımız bünyesinde müstakil bir birim oluşturduk. Dezenformasyonla Mücadele Merkezi. Merkezimizin koordinatörü olarak atanan İdris Kardaş'ı tebrik eder, kendisine başarılar dilerim.”

Tam da o tarihlerde iktidar kanadında dezenformasyon yasası, muhalefet kanadında sansür yasası olarak adlandırılan yasa çalışması gündemdeydi. Nitekim yasa 13 Ekim 2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi, böylece Merkez’in yasal zemini de oluşmuş oldu. Ancak DMM TCK 217/A’nın Resmi Gazete’de yayımlanmasını bile beklemedi ve 1-8 Ekim 2022 tarihlerini kapsayan ilk bültenini 10 Ekim 2022 tarihinde yayımladı.

Merkezin X hesabı 12 Şubat 2023 tarihinde oluşturuldu. Hesaptan 10 Haziran 2025 tarihine kadar 2377 paylaşım yapıldı. Bu paylaşımların büyük çoğunluğu yalan olarak nitelenen haberlerle ilgili.

DMM, 10 Haziran 2025 tarihine kadar toplam 177 adet haftalık bülten yayımladı. Genellikle haftalık olarak, ancak 6 Şubat depremleri sürecinde günlük olarak yayımlanan bültenlerde toplam 1381 haberle ilgili ve genellikle “Asılsız iddialara itibar etmeyiniz” şeklinde biten değerlendirmeler yapılmıştır. DMM’nin X hesabından da aynı değerlendirmeler günlük olarak paylaşılmaktadır.  

Doğrulama platformlarını nasıl değerlendirmeliyiz?

Bir doğrulama platformunun güvenilir olup olmadığına nasıl karar vermeliyiz? Elbette objektif kriterler çerçevesinde değerlendirme yapmalıyız. Bu noktada, doğrulama platformlarını başvurmaları halinde inceleyerek onaylayan Uluslararası Doğruluk Kontrolü Ağı’nın (IFCN) sayfasında 5 temel kritere vurgu yapılıyor: 1) Tarafsızlık ve adil davranma ilkesi, 2) Kaynakların saydamlığı ilkesi, 3) Finansal kaynakların ve örgütsel yapının saydamlığı ilkesi, 4) Kullanılan yöntemin saydamlığı ilkesi, 5) Açık ve dürüst bir düzeltme politikası.

IFCN web sayfasında Türkiye’den sadece Doğruluk Payı ile Teyit platformları onaylanmış durumda. Avrupa Doğruluk Kontrolü Ölçütleri Ağı (European Fact-Checking Standards Network= EFCSN) da benzer kriterlere sahip.  Bu ağ tarafından onaylanan Türkiye menşeli iki platform var: Teyit ve Doğrula.

Bu iki uluslararası doğruluk kontrolü ağının kriterleri çerçevesinde Teyit, Doğruluk Payı ve Doğrula platformlarını en güvenilir platformlar olarak değerlendiriyorum. Ardından, IFCN ilkelerini gözettiklerini ifade eden Malumatfuruş ile IFCN’e başvurmamakla birlikte düzgün bir web sayfası, ilkeleri, metodolojisi, kurumsal yapısı ve mali kaynakları konusunda oldukça saydam olan Doğruluğu Ne? platformunu saymam gerekiyor.

Bağımsız ve tarafsız bir görüntüden hayli uzak olan Anadolu Ajansı’nın oluşturduğu Teyit Hattı’nın değerlendirmeye aldığı haberleri neye göre seçtiğine ve nasıl değerlendirme yaptığına ilişkin açıklanmış objektif kriterleri olmadığı için güvenilir bulmuyorum. Bir doğrulama platformunu sadece seçtikleriyle değil, seçmedikleriyle de değerlendirmek gerekir.

Boğaziçi Küresel isimli kuruluşun TRT için geliştirdiği Doğrusu Ne? ile Günün Yalanları ve Fact-Checking Türkiye isimli doğrulama platformlarının videoları ve sayfaları incelendiğinde taraflı, iktidarın bakış açısından yalanlamalar yaptıkları görülmektedir. Bunları IFCN ve EFCSN ilkeleri bağlamında güvenilir platformlar olarak değerlendirmek mümkün değildir.

25 Kasım 2024 tarihinden bu yana hiçbir yeni paylaşım yapmayan Yanlış Doğru hesabının kimler tarafından, ne amaçla açıldığına ilişkin hiçbir bilgiye ulaşamadım. Paylaşımlarından, iktidar lehine çalışan bir hesap olduğu anlaşılıyor.

İletişim Başkanlığı tarafından oluşturulan Dezenformasyonla Mücadele Merkezi’ni de objektif kriterler bağlamında güvenilir ve tarafsız bir doğrulama platformu olarak görmek mümkün değildir. En başta, bağımsız ve tarafsız yapılması gereken doğrulama işinin bir kamu kurumu tarafından yapılıyor olması sorunlu. Benzer kaygıları, doğrulama platformlarının yöneticileri de dile getiriyor zaten.

2021 yılında Uluslararası Doğruluk Kontrolü Ağı’nın (IFCN) Direktörü olarak açıklama yapan Baybars Örsek, BBC haberinde şunları söylüyordu: “Bizim ağımız içinde bulunan doğrulama kurumlarının siyasi aktörlerden bağımsız editoryal çalışmalarını gerçekleştirmelerini, bağımsızlık ve şeffaflık kriterlerine uymalarını savunuyoruz. Hükümetlerin bu tarz projelerinde bunun karşılanması pek mümkün değil." Aynı haberde görüşlerine yer verilen Dr. Sarphan Uzunoğlu da, "İletişim Başkanlığı'nın bu alana adım atması Türkiye'nin hakikatini belirleyebilecekleri anlamına gelmiyor. Zira doğrulama kuruluşları güçlerini tarafsızlıkları ve yöntemlerinden alıyor" yorumunda bulunuyor.

DMM tarafından yapılan paylaşımlara bakıldığında, genellikle AK Parti iktidarının savunuculuğunu yapan ve muhalefeti eleştiren değerlendirmeler yaptığı görülmektedir. Bu iddiamızı destekleyecek birkaç örnek:

- "Hamburg Başkonsolosluğu'nda AK Parti ve MHP dışındaki partilerin müşahitlerine izin verilmiyor iddiası’ doğru değildir” (21 Mayıs 2023).

- “CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun, “Ulusal Vergi Konseyini kuracağız” vaadi gerçekle bağdaşmamaktadır” (25 Mayıs 2023).

- “CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun, ‘Toog'la ilgili hiçbir zaman negatif cümle kullanmadım.’ iddiası doğru değildir” (25 Mayıs 2023).

- “CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun ‘Telekomünikasyon şirketleri gazetecilere SMS atmamı engelliyor. Tümüyle karartma altındayım.’ iddiası, seçmeni manipüle etmeye yönelik bir girişimdir” (27 Mayıs 2023).

-"Kapalı taş ocağı, sahibi AK Parti'den vekil seçilince açıldı’ iddiası doğru değildir (17 Haziran 2023)

-“Bazı basın yayın organlarında yer alan ve sosyal medyada paylaşılan, ‘AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, Türk Bayrağına ‘bez parçası’ dedi’ iddiası doğru değildir” (18 Ocak 2024).

Sonuç olarak, doğru bilgiye ulaşmanın giderek güçleştiği günümüzde doğrulama platformları daha değerli hale geliyor; ancak bağımsız, tarafsız ve saydam olmaları koşuluyla.

SERBEST GAZETECİLER BİLDİRGESİ

Avrupa Gazeteciler Federasyonu'nun (EFJ) Budapeşte'de 2-3 Haziran 2025 tarihlerinde düzenlenen Genel Kurulu'nda serbest gazetecilere yönelik bir bildirge de kabul edildi. Genel Kurulda Türkiye’yi Gazeteciler Cemiyeti (GC) ile Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) temsil etti.

Yusuf Kanlı ile Gökçen Çamlıyurt, 24 Saat haber sitesinde yayımladıkları bir yazıda Bildirge hakkında genel bilgiler verdiler ve Türkiye’deki durumu özetlediler. Bu dönem Serbest Gazetecilik dersi veren bir akademisyen olarak bu Bildirgeyi Türkçeleştirmek istedim. Umarım Türkiye’de gazetecilik yapan serbest gazeteciler de Avrupalı meslektaşları gibi haklara ve yaşam koşullarına sahip olurlar. İşte Bildirge’nin tam metni:

-------------------------------------------------------------------------------------------------------

Serbest gazetecilerin kamuoyunu bilgilendirme, demokrasiyi savunma ve editoryal bağımsızlığı sağlamada oynadıkları vazgeçilmez rolün bilincinde olarak, Avrupa'daki serbest gazetecilik temsilcileri olarak mesleğimizin güvencesizliğine karşı harekete geçilmesi çağrısında birleşiyoruz.

Bu Bildirge, Avrupa genelinde serbest gazeteciler için adil çalışma koşulları, eşit muamele ve uygun geçim kaynakları sağlanması için gerekli temel önlemleri ana hatlarıyla ortaya koymaktadır. Serbest gazeteciler, bağımsızlıkları sayesinde demokrasi ve enformasyonun serbest akışı için hayati öneme sahiptir. 

İnsan Onuruna Yaraşır Çalışma Koşulları

1. Serbest gazeteciler gazetecilik mesleğinin ayrılmaz üyeleridir; güvenli ve eşit çalışma koşullarına sahip olma hakları vardır.
2. İşverenler, “sahte serbest çalışma” uygulamalarını ortadan kaldırmalı ve gazetecilerin uygun durumlarda istihdam avantajlarına erişimlerini sağlamalıdır.

Adil Ücret

1. Serbest gazeteciler, çalışmalarının karmaşıklığını, harcanan zamanı ve yaptıkları haberin değerini yansıtan asgari ücret yönergelerinin ve sözleşme standartlarının oluşturulmasını talep etmektedirler.
2. Ödeme uygulamaları adil ve zamanında ücretlendirmeyi güvence altına almalı ve özellikle mevcut yapay zekâ gelişmeleri ışığında, gazetecilik içeriğinin yeniden kullanımı ve yeniden yayımlanması durumunda ek tazminat ödenmelidir.
3. Serbest gazetecilerin kendi ücret tarifelerini sunmaları teşvik edilmeli ve editörlerin tek taraflı tarife dayatmaları reddedilmelidir.

Sosyal Korumalara Erişim

1. Avrupa genelindeki sosyal koruma sistemleri, serbest gazetecilerin hastalık maaşı, emeklilik maaşı, işsizlik ödeneği ve annelik veya babalık izni gibi yardımlara erişimlerini sağlayacak hükümler içermelidir.
2. Hükümetler ve sosyal ortaklar, sosyal koruma haklarının sınırlar ötesine taşınabilirliğini sağlamak için çalışmalıdır.

Yazar Haklarının Savunulması

1. Yayıncılar ve teknoloji şirketleri, serbest gazetecilere, çalışmalarının üretken yapay zekâ modellerini eğitmek için kullanılması karşılığında ödeme yapılmasını sağlayacak bir toplu lisans oluşturmak için gazeteci sendikalarıyla birlikte çalışmalıdır.
2. Serbest gazeteciler, dijital ve YZ ile ilgili uygulamalar da dahil olmak üzere tüm kullanımlar için adil bir şekilde tazmin edilmelerini sağlayarak, kendi çalışmaları üzerindeki manevi ve ekonomik haklarının korunmasını talep etmektedirler.
3. Telif hakkı yasaları, serbest gazetecilerin çalışmalarının izinsiz kullanımlarını önlemeli, satın almalara ve kalıcı hak transferlerine karşı özel güvenceler sağlamalıdır.

Toplu Sözleşme Hakları

1. Serbest gazeteciler, AB rekabet hukukunun toplu sözleşmelere uygulanmasına ilişkin Avrupa Komisyonu Kılavuz İlkelerinde belirtildiği üzere, rekabet hukukunun getirdiği kısıtlamalardan muaf olarak toplu pazarlık haklarının tanınması çağrısında bulunmaktadırlar.
2. Sendikalar ve meslek örgütleri, çalışma koşullarının ve ücretlerin iyileştirilmesi için serbest gazeteciler adına müzakere etme yetkisine sahip olmalıdır.

Güvenlik ve Profesyonel Gelişim

1. Hükümetler ve medya kuruluşları, azınlık/marjinal geçmişe sahip olanların karşılaştıkları benzersiz zorluklara özel dikkat göstererek serbest gazetecilerin güvenliğini sağlamalıdır.
2. Özellikle çatışma bölgelerinden ve gösterilerden haber yapan serbest gazetecilere yeterli eğitim verilmelidir. Medya kuruluşları, hükümetler tarafından kullanılan casus yazılımlara karşı yeterli koruma sağlamalıdır.
3. Serbest gazetecilerin teknolojik gelişmelere uyum sağlamaları ve mesleki mükemmelliklerini sürdürebilmeleri için eğitim fırsatlarına erişebilmeleri gerekir.

Sosyal Koşullu Kamu Finansmanı

1. Medya kuruluşları ve kamu hizmeti medyası için kamu finansmanı, asgari ücret standartlarına uyum, taciz karşıtı politikalar ve toplu sözleşmelere bağlılık da dahil olmak üzere adil iş gücü uygulamalarına bağlı olmalıdır.
2. Finansman mekanizmaları, serbest gazetecilerin refahını gözeten sürdürülebilir uygulamaları teşvik etmelidir.

Yapay Zekâ Çağında Koruma

1. Serbest gazetecilerin, yapay zekanın kendi imajlarını ve çalışmalarını kötüye kullanmasını önlemek için yasal yollara ve mekanizmalara erişebilmeleri gerekir; örneğin yanlış bilgi yaymak veya imajlarını zedelemek için gazetecilerin deepfake’lerini oluşturmak gibi.
2. Serbest gazeteciler, çalışmalarının açık ve bilgilendirilmiş onayları olmadan veri toplama ve eğitim amaçlı kullanılmaması için sözleşme görüşmeleri eğitimi de dahil olmak üzere, yapay zekânın gazetecilikte ortaya çıkardığı zorlukları ve fırsatları anlayıp bunlara yanıt verebilmek için eğitim ve kaynaklara sahip olmalıdır.

Savunuculuk ve Politika Değişikliği

1. Serbest gazeteciler, Avrupa Birliği’ni ve ulusal hükümetleri serbest gazeteciliğin güvencesiz doğasını tanıyan ve bu sorunu ele alan politikalar benimseme çağrısında bulunmaktadır.
2. Medya kuruluşları, adaleti, şeffaflığı ve eşitliği teşvik eden yapısal reformları hayata geçirmek için sendikalarla ve savunucu gruplarla iş birliği yapmalıdır.
3. Serbest gazeteciler habercilik ve demokrasi için vazgeçilmezdir. Medya sektörü, gelişen bir basın ve güçlü bir demokrasi için hem serbest hem de kadrolu gazetecilere ihtiyaç duymaktadır.

Bizler, Avrupa'nın serbest gazetecileri olarak, bu ilkelere bağlılığımızı ilan ediyor ve tüm paydaşları - hükümetleri, medya kuruluşlarını ve kamuoyunu - bu talepleri desteklemeye çağırıyoruz. Serbest gazeteciliğin özgür, bilgili ve demokratik bir toplumun temel taşı olarak gelişmesini birlikte sağlayabiliriz. Bu ilkeler üzerinde çalışmaya devam edeceğiz ve önümüzdeki aylarda tüm ilgili ve etkili bakış açılarını içerecek şekilde geliştireceğiz.